جارستان – سامان محمود ی؛ در دهه نخست این سده در شهرهای آستارا ، بندرانزلی و رشت رشته فوتبال علاقه مندانی را به خود جذب کرد .نخستین تیم فوتبال که در رشت ایجاد شد «اخوت» بود که به طور هفتگی بازیکنان ،علی الخصوص در فصل تابستان در زمین خاکی باغ محتشم رشت ( پارک شهر ) تمرین می کردند از بازیکنان آن دوره می توان آقایان حسین آقا مستر ، منصور وناصر انشاء ، شهیدی ، یکرنگ بابازاده ، قاسم خان زند یزدانی واحمد وهادی صباحی را معرفی کرد .در بندرانزلی نیز فوتبال رونق خوبی پیدا کرد .سربازان وروسهاى مقیم در بندرانزلی به رواج فوتبال کمک بسیار کردند ومسابقات متعددی را ترتیب دادند .همین امر باعث شده بود تا فوتبال در بندرانزلی توسعه بیشتری نسبت به رشت پیدا کند .فوتبال در سالهای ۱۳۱۳و۱۳۱۴ در رشت وبندرانزلی رشد محسوسی پیدا کرد وتیم های این دو شهر تحت عنوان کلنی تشکیل شده ، اما نقطه عطف فوتبال در رشت وبندرانزلی ، تشکیل تیم های فوتبال در دو دبیرستان فردوسی بندرانزلی وشاهپور رشت در سال ۱۳۱۴و آغاز رقابت آموزشگاهی در سال ۱۳۱۶ بود .در همین سال فوتبال لاهیجان نیز توسعه یافت .در سالهای ۱۳۱۷ و۱۳۱۸ محمدخاتم کاپیتان تیم ملی فوتبال بود .
فوتبال در گیلان با تشکیل باشگاه گیو ،ملوان ، تاج ، پپسی کولا- سپیدرود ، ایرانمهر ویاس ، روز به روز رونق زیادتری یافت ورقابت نیز همچنان زیادتر می شد .در آغاز دهه ۵۰ وبا شروع مسابقات لیگ دسته نخست فوتبال ایران تحت عنوان « تخت جمشید »تیم ملوان بندرانزلی عنوان برترین تیم شهرستانی را نصیب خود ساخت .در میان بزرگان فوتبال گیلان غفور جهانی ومرحوم سیروس قایقران ،امیر افتخارى ،بهزاد داداش زاده ، هادى طباطبایى ،سید جلال حسینى ،سعید عزت اللهى و علیرضا جهانبخش که هر کدام در زمان خود از ارکان تیم ملى به شمار مى آمدند را مى توان نام برد.
همچنین استان گیلان داراى تیم هاى با ریشه اى نیز مى باشد که در زمان هاى مختلف در سطح اول فوتبال کشور قدرت نمایى کرده اند که سرآمد آنها تیم هاى ملوان ، سپیدرود ، چوکا و داماش مى باشند که هر کدام در برهه اى در فوتبال کشور داراى اسم و رسمى بودند.
از سویى دیگر علاقه مندان و طرفداران فوتبال در گیلان را مى توان به عنوان کم نظیر ترین هواداران فوتبال کشور نام برد که در هیچ سطحى تیم خود را تنها نگذاشته اند، با توجه به وجود این همه استعداد فوتبال و هوادار فهیم که براى هر تیم فوتبال در هر کجاى این کره خاکى یک نعمت به حساب مى آید چرا گیلان داراى جایگاه ثابتى در فوتبال کشور نیست؟امروز چرا افرادى نامدار و دلسوزى مانند زنده یاد غلامرضا صومى ، زنده یاد مهندس بیژن شعار ، زنده یاد مهندس ایرج زهرابى و بهمن صالح نیاى دوست داشتنى که از جان براى فوتبال استان مایه گذاشته اند وجود ندارند تا اپتانسیل بالفعل فوتبال گیلان را به پتانسیل بالقوه تبدیل نماید؟
به همین دلیل جارستان در نظر دارد براى اعتلاى جایگاه فوتبال گیلان و واکاوى دلایل افت آن سلسله مصاحبه هایى را با بزرگان و نامدارانى که در فوتبال گیلان فعالیت داشته اند ترتیب دهد که به زودى به اطلاع خوانندگان خواهد رسید.